człowiek
Autor: Katarzyna Kornicka | dodano: 2018-07-23
Zaskakujące życie kości

Fot. Indigo Images

 Szkielet i budujące go kości przez długi czas uznawano za bierny, niepozorny narząd o dobrze poznanej funkcji. Najnowsze badania ujawniają nowe oblicze tej tkanki. Wiedzie ona niezwykle dynamiczne życie: komunikuje się z innymi organami, reguluje metabolizm i podlega ciągłej przebudowie bez naszej świadomości. Naukowcy zaś próbują wytworzyć innowacyjne biomateriały, aby pomóc osobom, których kości szwankują.

Bez kości nasze ciało byłoby bezkształtnym workiem wypełnionym organami. Kości chronią ważne narządy wewnętrzne i umożliwiają ruch, stanowiąc rusztowanie dla przyczepu mięśni. Przy narodzinach mamy ich ok. 270. Wraz z upływem czasu część z nich łączy się ze sobą. Dlatego u osób dorosłych występuje ich już tylko 206. W zależności od pełnionej funkcji kości różnią się znacznie pod względem kształtu oraz wielkości. Najdłuższą kością w naszym ciele jest kość udowa, a najmniejszą – niewielkie strzemiączko mieszczące się w uchu wewnętrznym (ok. 3 mm). W rzeczywistości kość to bardzo heterogenna struktura zbudowana z kilku rodzajów tkanek. Oczywiście główny jej składnik stanowi tkanka kostna, ale oprócz niej występują jeszcze tkanka chrzęstna (obecna w obrębie stawu), szpik kostny (wewnątrz kości) czy tkanka tłuszczowa. Kość jest pokryta okostną – silnie unaczynioną i unerwioną tkanką, która generuje ból podczas upadku, ale również tworzy nową kość po złamaniu. Wewnętrzna struktura kości przypomina plaster miodu, dzięki czemu tkanka staje się sztywna i wytrzymała, a przy tym lekka.

Pożeracze kości

Mimo że nie sprawiają takiego wrażenia, kości to niezwykle dynamiczne struktury. Tkanka kostna podlega ciągłej przebudowie, podczas której dochodzi do rozpuszczenia starej kości i budowy nowej. To właśnie dzięki temu procesowi kości rosną w ciągu naszego życia, złamania się goją, a kość nie staje się krucha. Bardzo ważne, aby pomiędzy procesami rozpadu i odbudowy kości utrzymywał się odpowiedni balans – gdy zostanie on zachwiany, mamy do czynienia z rozwojem chorób układu szkieletowego.

Osteoklasty to wyspecjalizowane komórki, które „pożerają” kość. Wyglądem nieco przypominają meduzę. Charakteryzują się owalnym kształtem i obecnością wielu wypustek, wnikających między macierz kości i powodujących jej rozpad. „Najedzone” osteoklasty łączą się następnie z tworzącymi nową kość komórkami, osteoblastami, inicjując tym samym odbudowę tkanki kostnej. Niestety, gdy osteoklasty wyrwą się spod kontroli, metabolizm kości zostaje zaburzony i pojawiają się choroby. Jedną z nich jest osteoporoza, która staje się plagą współczesnego świata.

Dalej czytelnik dowie się między innymi, jak bardzo narażeni są na osteoporozę astronauci. Jaki związek mają osteoklasty z reumatoidalnym zapaleniem stawów. O tajemniczym recyklingu wapnia u hibernujących zwierząt. O niezwykłych biomateriałach do odbudowy kości, a także o sprytnej metodzie z wykorzystaniem ultradźwięków i genów. Jak kości porozumiewają się z innymi tkankami oraz czy mogą wpłynąć na apetyt, męską płodność i procesy starzenia się.

Więcej w miesięczniku „Wiedza i Życie" nr 08/2018 »
Drukuj »
Ten artykuł nie został jeszcze skomentowany.
Aktualne numery
12/2018
11/2018
Kalendarium
Grudzień
10

W 1901 r. po raz pierwszy przyznano Nagrody Nobla.
Warto przeczytać
Anatomia człowieka. Atlas do kolorowania to wspaniała pomoc naukowa dla studentów medycyny i kierunków pokrewnych, uczniów szkół średnich i pragnących kształcić się w tych dziedzinach oraz wszystkich zainteresowanych anatomią.

WSPÓŁPRACUJEMY
Logowanie

Nazwa użytkownika

Hasło

Autor: Katarzyna Kornicka | dodano: 2018-07-23
Zaskakujące życie kości

Fot. Indigo Images

 Szkielet i budujące go kości przez długi czas uznawano za bierny, niepozorny narząd o dobrze poznanej funkcji. Najnowsze badania ujawniają nowe oblicze tej tkanki. Wiedzie ona niezwykle dynamiczne życie: komunikuje się z innymi organami, reguluje metabolizm i podlega ciągłej przebudowie bez naszej świadomości. Naukowcy zaś próbują wytworzyć innowacyjne biomateriały, aby pomóc osobom, których kości szwankują.

Bez kości nasze ciało byłoby bezkształtnym workiem wypełnionym organami. Kości chronią ważne narządy wewnętrzne i umożliwiają ruch, stanowiąc rusztowanie dla przyczepu mięśni. Przy narodzinach mamy ich ok. 270. Wraz z upływem czasu część z nich łączy się ze sobą. Dlatego u osób dorosłych występuje ich już tylko 206. W zależności od pełnionej funkcji kości różnią się znacznie pod względem kształtu oraz wielkości. Najdłuższą kością w naszym ciele jest kość udowa, a najmniejszą – niewielkie strzemiączko mieszczące się w uchu wewnętrznym (ok. 3 mm). W rzeczywistości kość to bardzo heterogenna struktura zbudowana z kilku rodzajów tkanek. Oczywiście główny jej składnik stanowi tkanka kostna, ale oprócz niej występują jeszcze tkanka chrzęstna (obecna w obrębie stawu), szpik kostny (wewnątrz kości) czy tkanka tłuszczowa. Kość jest pokryta okostną – silnie unaczynioną i unerwioną tkanką, która generuje ból podczas upadku, ale również tworzy nową kość po złamaniu. Wewnętrzna struktura kości przypomina plaster miodu, dzięki czemu tkanka staje się sztywna i wytrzymała, a przy tym lekka.

Pożeracze kości

Mimo że nie sprawiają takiego wrażenia, kości to niezwykle dynamiczne struktury. Tkanka kostna podlega ciągłej przebudowie, podczas której dochodzi do rozpuszczenia starej kości i budowy nowej. To właśnie dzięki temu procesowi kości rosną w ciągu naszego życia, złamania się goją, a kość nie staje się krucha. Bardzo ważne, aby pomiędzy procesami rozpadu i odbudowy kości utrzymywał się odpowiedni balans – gdy zostanie on zachwiany, mamy do czynienia z rozwojem chorób układu szkieletowego.

Osteoklasty to wyspecjalizowane komórki, które „pożerają” kość. Wyglądem nieco przypominają meduzę. Charakteryzują się owalnym kształtem i obecnością wielu wypustek, wnikających między macierz kości i powodujących jej rozpad. „Najedzone” osteoklasty łączą się następnie z tworzącymi nową kość komórkami, osteoblastami, inicjując tym samym odbudowę tkanki kostnej. Niestety, gdy osteoklasty wyrwą się spod kontroli, metabolizm kości zostaje zaburzony i pojawiają się choroby. Jedną z nich jest osteoporoza, która staje się plagą współczesnego świata.

Dalej czytelnik dowie się między innymi, jak bardzo narażeni są na osteoporozę astronauci. Jaki związek mają osteoklasty z reumatoidalnym zapaleniem stawów. O tajemniczym recyklingu wapnia u hibernujących zwierząt. O niezwykłych biomateriałach do odbudowy kości, a także o sprytnej metodzie z wykorzystaniem ultradźwięków i genów. Jak kości porozumiewają się z innymi tkankami oraz czy mogą wpłynąć na apetyt, męską płodność i procesy starzenia się.