człowiek
Autor: Radosław Kożuszek | dodano: 2019-05-22
Kuczki

Fot. Worthington Media Service/Shutterstock.com

Mają postać balkonów, altan, ganków czy nawet namiotów i były nieodzowne w żydowskie Święto Namiotów. Chociaż jeszcze w czasach powojennych nadawały koloryt polskim miastom i miasteczkom, dziś spotyka się je niezmiernie rzadko.

Kuczka to polska nazwa hebrajskiego słowa sukka (l. mn. sukkot), które oznacza „szałas”. Według Słownika języka polskiego słowo to tłumaczyć można jako „kopka siana” bądź „namiot, szałas”. W Słowniku etymologicznym języka polskiego podano informację, jakoby było tożsame ze słowem „kucza”, co tłumaczone jest jako: buda kramna, jatka, namiot, szałas. W architekturze kuczka to niewielka konstrukcja mieszkalna, wznoszona podczas Sukot, czyli Kuczek, Święta Szałasów czy Święta Namiotów, jak je inaczej nazywano. Sukot jest jesiennym świętem pielgrzymim (wrzesień–październik), trwa od 15. do 21. dnia żydowskiego miesiąca tiszri i obchodzi się je na pamiątkę pobytu Żydów na pustyni i wyjścia z niewoli egipskiej. Tora nakazuje mieszkać w namiotach jako wspomnienie dawnych Izraelitów, którzy zostali wyprowadzeni przez Boga z ziemi egipskiej i jako koczownicy żyli w nietrwałych szałasach. Mieszkanie w tego rodzaju konstrukcjach miało uzmysłowić Żydom, że jedynie sam Bóg zapewnia ostateczną ochronę, a nie solidnie murowany budynek.

Informacje zawarte w Torze nakazują obchodzić Sukot radośnie przez siedem dni (w diasporze osiem dni) i świętować ku czci Boga, który błogosławi we wszystkich zbiorach i w każdej pracy. Tym samym święto to stanowi podziękowanie Bogu za opiekę w czasie wędrówki oraz za dary natury. Dla Żydów mieszkających z diasporze święto symbolizuje również dążenie do odnalezienia własnego kraju. Termin i sposób obchodzenia Sukot precyzują teksty biblijne. W Księdze powtórzonego prawa oraz Księdze kapłańskiej zawarte są informacje co do daty, idei i celebracji. Święto rozpoczyna się w piątek, wraz z szabatem, a kończy wieczorem w sobotę następnego tygodnia. Obchody zamykają Simchat Tora (Radość Tory), z procesyjnym obnoszeniem Tory wokół synagogi, i Szmini Aceret (Jom ha-Szmini), m.in. z modlitwą o deszcz i obrzędem czerpania wody.

Z materiałów nietrwałych

Kuczkę stawia się zazwyczaj na podwórzu, balkonie, dachu, w ogrodzie lub na strychu, jeśli można tam podnieść lub uchylić dach. Według Talmudu powinna jak najbardziej wzorować się na dawnych szałasach, dlatego zaleca się wykonanie jej z materiałów nietrwałych. Wznoszenie kuczki sezonowej należy rozpocząć wieczorem po święcie Jom Kippur, a zakończyć w wigilię Sukot. Zaleca się, aby konstrukcja miała przynajmniej trzy zabudowane ściany, a pokrycie dachu stanowiły takie materiały roślinne jak: słoma, trzcina, sitowie, jedlina, gałązki wierzby, ułożone na tyle rzadko, aby nocą dało się obserwować niebo. Z kolei budynki całoroczne, wykorzystywane jako kuczki tylko przez siedem dni w roku, muszą mieć możliwość demontażu dachu, aby dało się zastąpić go transparentną układanką z roślin. Zdarza się, że właściciele tego rodzaju kuczek montują w nich dachy rozsuwające się po użyciu odpowiedniego przycisku. Również w przedwojennej Polsce niektórzy bogaci Żydzi posiadali kuczki z mechanizmem rozsuwania dachu.

Wnętrze kuczek powinno być urządzone bogato i kolorowo, lecz zależy to od gustu i zamożności właściciela. Dla przykładu w dawnej Polsce dekorowało się je dywanami, kolorowymi ptakami i łańcuchami z papieru, żyrandolami z dyni, wieńcami z owoców głogu, kaliny, jarzębiny i liści oraz rysunkami. Ozdoby wykonywane są przeważnie przez dzieci. Na stole przykrytym obrusem powinny się znaleźć odświętna zastawa oraz lichtarze szabasowe. W niektórych muzeach, m.in. w Muzeum Diaspory w Tel Awiwie w Izraelu, zobaczymy kuczki ozdobione malowidłami przedstawiającymi np. wymarzoną Jerozolimę, sceny biblijne lub pejzaże z Polski, Węgier, Ukrainy, czyli miejsc, gdzie mieszkali Żydzi. Nieodłącznym elementem Święta Namiotów był bukiet obrzędowy zwany lulaw, składający się z liścia palmy daktylowej, gałązek mirtu i wierzby, noszony do świątyni, a następnie ustawiany w kuczce, oraz etrog (cytron) przechowywany w specjalnym, często zdobionym srebrnym naczyniu.

W kuczce należy przez siedem dni spożywać chociaż jeden posiłek dziennie. Według tradycji szałas odwiedzają każdego dnia inni goście biblijni, dlatego trzeba zaprosić jakąś ubogą osobę, która zje porcję przeznaczoną dla rzeczonego gościa. Jeżeli gospodarz nikogo biednego nie zaprosi, gość biblijny może się obrazić na domowników. W przedwojennej Polsce zaproszoną ubogą osobę obdarowywano także orzechami, a bogaci Żydzi dawali jej jeszcze niezmiernie wówczas drogie pomarańcze.

Więcej w miesięczniku „Wiedza i Życie" nr 06/2019 »
Drukuj »
Ten artykuł nie został jeszcze skomentowany.
Aktualne numery
06/2019
05/2019
Kalendarium
Czerwiec
16
W 1965 r. wystrzelono pierwszą polską rakietę meteorologiczną Meteor.
Warto przeczytać
Adam Piore, autor „Magii bioinżynierii” proponuje nam fascynującą podróż do świata bioinżynierii przeżywającej obecnie cichą rewolucję. Najwięksi inżynierowie naszego pokolenia zaglądają w głąb ludzkiego ciała i dokonują przełomu, który odmieni oblicze ludzkości.

WSPÓŁPRACUJEMY
Logowanie

Nazwa użytkownika

Hasło

Autor: Radosław Kożuszek | dodano: 2019-05-22
Kuczki

Fot. Worthington Media Service/Shutterstock.com

Mają postać balkonów, altan, ganków czy nawet namiotów i były nieodzowne w żydowskie Święto Namiotów. Chociaż jeszcze w czasach powojennych nadawały koloryt polskim miastom i miasteczkom, dziś spotyka się je niezmiernie rzadko.

Kuczka to polska nazwa hebrajskiego słowa sukka (l. mn. sukkot), które oznacza „szałas”. Według Słownika języka polskiego słowo to tłumaczyć można jako „kopka siana” bądź „namiot, szałas”. W Słowniku etymologicznym języka polskiego podano informację, jakoby było tożsame ze słowem „kucza”, co tłumaczone jest jako: buda kramna, jatka, namiot, szałas. W architekturze kuczka to niewielka konstrukcja mieszkalna, wznoszona podczas Sukot, czyli Kuczek, Święta Szałasów czy Święta Namiotów, jak je inaczej nazywano. Sukot jest jesiennym świętem pielgrzymim (wrzesień–październik), trwa od 15. do 21. dnia żydowskiego miesiąca tiszri i obchodzi się je na pamiątkę pobytu Żydów na pustyni i wyjścia z niewoli egipskiej. Tora nakazuje mieszkać w namiotach jako wspomnienie dawnych Izraelitów, którzy zostali wyprowadzeni przez Boga z ziemi egipskiej i jako koczownicy żyli w nietrwałych szałasach. Mieszkanie w tego rodzaju konstrukcjach miało uzmysłowić Żydom, że jedynie sam Bóg zapewnia ostateczną ochronę, a nie solidnie murowany budynek.

Informacje zawarte w Torze nakazują obchodzić Sukot radośnie przez siedem dni (w diasporze osiem dni) i świętować ku czci Boga, który błogosławi we wszystkich zbiorach i w każdej pracy. Tym samym święto to stanowi podziękowanie Bogu za opiekę w czasie wędrówki oraz za dary natury. Dla Żydów mieszkających z diasporze święto symbolizuje również dążenie do odnalezienia własnego kraju. Termin i sposób obchodzenia Sukot precyzują teksty biblijne. W Księdze powtórzonego prawa oraz Księdze kapłańskiej zawarte są informacje co do daty, idei i celebracji. Święto rozpoczyna się w piątek, wraz z szabatem, a kończy wieczorem w sobotę następnego tygodnia. Obchody zamykają Simchat Tora (Radość Tory), z procesyjnym obnoszeniem Tory wokół synagogi, i Szmini Aceret (Jom ha-Szmini), m.in. z modlitwą o deszcz i obrzędem czerpania wody.

Z materiałów nietrwałych

Kuczkę stawia się zazwyczaj na podwórzu, balkonie, dachu, w ogrodzie lub na strychu, jeśli można tam podnieść lub uchylić dach. Według Talmudu powinna jak najbardziej wzorować się na dawnych szałasach, dlatego zaleca się wykonanie jej z materiałów nietrwałych. Wznoszenie kuczki sezonowej należy rozpocząć wieczorem po święcie Jom Kippur, a zakończyć w wigilię Sukot. Zaleca się, aby konstrukcja miała przynajmniej trzy zabudowane ściany, a pokrycie dachu stanowiły takie materiały roślinne jak: słoma, trzcina, sitowie, jedlina, gałązki wierzby, ułożone na tyle rzadko, aby nocą dało się obserwować niebo. Z kolei budynki całoroczne, wykorzystywane jako kuczki tylko przez siedem dni w roku, muszą mieć możliwość demontażu dachu, aby dało się zastąpić go transparentną układanką z roślin. Zdarza się, że właściciele tego rodzaju kuczek montują w nich dachy rozsuwające się po użyciu odpowiedniego przycisku. Również w przedwojennej Polsce niektórzy bogaci Żydzi posiadali kuczki z mechanizmem rozsuwania dachu.

Wnętrze kuczek powinno być urządzone bogato i kolorowo, lecz zależy to od gustu i zamożności właściciela. Dla przykładu w dawnej Polsce dekorowało się je dywanami, kolorowymi ptakami i łańcuchami z papieru, żyrandolami z dyni, wieńcami z owoców głogu, kaliny, jarzębiny i liści oraz rysunkami. Ozdoby wykonywane są przeważnie przez dzieci. Na stole przykrytym obrusem powinny się znaleźć odświętna zastawa oraz lichtarze szabasowe. W niektórych muzeach, m.in. w Muzeum Diaspory w Tel Awiwie w Izraelu, zobaczymy kuczki ozdobione malowidłami przedstawiającymi np. wymarzoną Jerozolimę, sceny biblijne lub pejzaże z Polski, Węgier, Ukrainy, czyli miejsc, gdzie mieszkali Żydzi. Nieodłącznym elementem Święta Namiotów był bukiet obrzędowy zwany lulaw, składający się z liścia palmy daktylowej, gałązek mirtu i wierzby, noszony do świątyni, a następnie ustawiany w kuczce, oraz etrog (cytron) przechowywany w specjalnym, często zdobionym srebrnym naczyniu.

W kuczce należy przez siedem dni spożywać chociaż jeden posiłek dziennie. Według tradycji szałas odwiedzają każdego dnia inni goście biblijni, dlatego trzeba zaprosić jakąś ubogą osobę, która zje porcję przeznaczoną dla rzeczonego gościa. Jeżeli gospodarz nikogo biednego nie zaprosi, gość biblijny może się obrazić na domowników. W przedwojennej Polsce zaproszoną ubogą osobę obdarowywano także orzechami, a bogaci Żydzi dawali jej jeszcze niezmiernie wówczas drogie pomarańcze.