Kosmos

Czarna dziura i gwiazda neutronowa: a jednak się łączą

Czarna dziura i gwiazda neutronowa: zarejestrowano ich połączenie

Wizualizacja numerycznych symulacji koalescencji czarnej dziury z gwiazdą neutronową/T. Dietrich (Potsdam University and Max Planck Institute for Gravitational Physics), N. Fischer, S. Ossokine, H. Pfeiffer (Max Planck Institute for Gravitational Physics), T. Vu. Wizualizacja numerycznych symulacji koalescencji czarnej dziury z gwiazdą neutronową/T. Dietrich (Potsdam University and Max Planck Institute for Gravitational Physics), N. Fischer, S. Ossokine, H. Pfeiffer (Max Planck Institute for Gravitational Physics), T. Vu. Archiwum
Odkrycie układów podwójnych składających się z czarnej dziury i gwiazdy neutronowej ogłosiły konsorcja naukowe Virgo, LIGO i KAGRA, w których pracują Polacy.

Od momentu pierwszej spektakularnej detekcji fal grawitacyjnych z połączenia dwóch czarnych dziur, GW150914, za którą została przyznana nagroda Nobla w 2017, zarejestrowaliśmy sygnały z 50 układów podwójnych obiektów zwartych – mówi prof. Dorota Rosińska z Obserwatorium Astronomicznego UW. – Ale były to wyłącznie pary łaczących się czarnych dziur lub gwiazd neutronowych.

– Istnienie układów podwójnych gwiazdy neutronowej z czarną dziurą (NSBH) było przewidziane w wielu scenariuszach, w tym rozwijanych przez mnie wraz z prof. Krzysztofem Belczynskim od ponad dwudziestu lat. Ta detekcja jest potwierdzeniem takich przewidywań - mówi prof. Tomasz Bulik.

Sygnały fal grawitacyjnych zarejestrowane w styczniu 2020 r. zawierają cenne informacje o cechach fizycznych zaobserwowanych układów – jak ich odległości i masy składników, a także o mechanizmach fizycznych, które takie pary wygenerowały i doprowadziły do ich połączenia. Analiza danych wykazała, że czarna dziura i gwiazda neutronowa, które stworzyły GW200105, są odpowiednio około 8,9 i 1,9 razy masywniejsze od naszego Słońca, a ich połączenie miało miejsce około 900 milionów lat temu. W przypadku zdarzenia GW200115 naukowcy z konsorcjów Virgo i LIGO szacują, że dwa zwarte obiekty miały masy około 5,7 (czarna dziura) i 1,5 (gwiazda neutronowa) mas Słońca i połączyły się niemal miliard lat temu.

– Spodziewaliśmy się, że podczas koalescencji gwiazdy neutronowej z czarną dziurą, gwiazda zostanie rozerwana przez siły pływowe, gdy znajdzie się dostatecznie blisko czarnej dziury – opowiada prof. Rosińska. – Jednak duża różnica mas obiektów spowodowała, że prawdopodobnie gwiazda neutronowa została połknięta w całości przez czarną dziurę.

Ogłoszony wynik, wraz z dziesiątkami innych detekcji dokonanych do tej pory przez detektory Virgo i LIGO, pozwala na dokładną obserwację jednych z najbardziej gwałtownych i rzadkich zjawisk we Wszechświecie. Badamy proces ich tworzenia oraz miejsce ich narodzin. Obserwacje koalescencji czarnej dziury i gwiazdy neutronowej, dają możliwość testowania fundamentalnych praw fizyki w ekstremalnych warunkach, których nigdy nie będziemy w stanie odtworzyć na Ziemi.

– Mamy nadzieję, że przyszłym obserwacjom łączenia się gwiazdy neutronowej z czarną dziurą może towarzyszyć wykrycie wytworzonego w tym procesie promieniowania elektromagnetycznego – dodaje naukowczyni. – To da nam wgląd w proces rozrywania pływowego gwiazdy neutronowej przez czarną dziurę. Może to dostarczyć informacji o ekstremalnie gęstej materii, z której składają się gwiazdy neutronowe.

Obserwacja dwóch układów gwiazda neutronowa-czarna dziura pokazuje, że koalescencji tego typu obiektów może być od 5 do 15 rocznie w objętości o promieniu miliarda lat świetlnych. To szacowane tempo łączenia się NSBH można wytłumaczyć zarówno izolowaną ewolucją układów podwójnych jak i dynamicznymi oddziaływaniami w gęstych gromadach gwiazd, ale dostępne do tej pory dane nie pozwalają nam na wskazanie bardziej prawdopodobnego scenariusza.

W pracach konsorcjów uczestniczyli także mgr Małgorzata Curyło, mgr Neha Singh, dr Przemysław Figura, dr Bartosz Idźkowski i mgr Paweł Szewczyk z Obserwatorium Astronomicznego UW.

Artykuł na ten temat ukazał się w „The Astrophysical Journal Letters”.

____________________________________________

źródło: Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego

Czytaj także

Reklama
Reklama