Środowisko

Niezniszczalne niesporczaki

Numer 12/2019
Niesporczaki zwane są też niedźwiedziami wodnymi. Niesporczaki zwane są też niedźwiedziami wodnymi. 3Dstock / Shutterstock
Dzięki czemu organizmy te znoszą silne dawki promieniowania?

Niesporczaki to niewielkich rozmiarów (poniżej milimetra) bezkręgowce znane z wręcz niesamowitej odporności na bardzo ekstremalne warunki zewnętrzne. Mogą np. przeżyć w temperaturze zbliżonej do zera bezwzględnego, ale też w 150ºC, znieść bardzo niskie i bardzo wysokie ciśnienie. Niezwykle istotną kwestią jest to, że potrafią przetrwać dawki promieniowania jonizującego tysiąckrotnie większe niż w przypadku innych zwierząt. Do tej pory nie znaliśmy dokładnego mechanizmu tej odporności.

Promieniowanie jonizujące czy kosmiczne prowadzi do powstawania w komórkach silnie reaktywnych rodników oraz jonorodników hydroksylowych. Te z kolei oddziałują z łańcuchami DNA, niszcząc je. Jak się ostatnio okazało, u niesporczaków kwasy nukleinowe są chronione dzięki obecności białka Dsup (damage suppresor – tłumienie uszkodzeń). Jego synteza rusza w momencie, gdy niesporczak wchodzi w stan anhydrobiozy (obniżenia aktywności życiowej przy niedostatku wody). Badania wykonane na amerykańskim University of California wykazały, że Dsup łączą się z histonami (białkami wiążącymi DNA), otulając je warstwą przypominającą strukturą watę cukrową. Co ciekawe, ludzkie komórki w badaniach in vitro także wykazywały zwiększoną odporność na promieniowanie, kiedy zwiększono im ekspresję genu kodującego Dsup. U niesporczaków prawdopodobnie nie jest to adaptacja do warunków natężonego promieniowania, lecz do pojawiających się szkodliwych jonorodników hydroksylowych w warunkach braku wody.

01.12.2019 Numer 12/2019

Czytaj także

Reklama
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną